Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığının (TÜYEK) yürüttüğü dijitalleştirme çalışmaları kapsamında 485 bin yazma ve nadir matbu eserin dünyanın en büyük yazma eser portalı üzerinden araştırmacıların ve meraklıların erişimine sunulduğunu açıkladı.
Portalın üye sayısı 30 bini, bugüne kadarki ziyaretçi sayısı ise 1 milyon 366 bin 708'i geçti.
Bakan Ersoy, yüzlerce yıllık ilim, kültür ve düşünce mirasının uluslararası standartlarda dijitalleştirilerek dünyanın dört bir yanından erişilebilir hale getirildiğini belirtti.
Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda 'Yüzlerce yıllık ilim ve kültür mirasımız artık dünyanın her yerinden, günün her saatinde erişilebilir Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımızın uluslararası standartlarda yürüttüğü dijitalleştirme çalışmalarıyla 485 bin yazma ve nadir matbu eseri dünyanın en büyük yazma eser portalında araştırmacıların ve meraklıların istifadesine sunuyoruz.30 bini aşkın üyeye ulaşan portalımız bugüne kadar 1 milyon 366 bin kez ziyaret edildi. Eser görüntüleme sayısı 5 milyon 863 bini, görüntülenen sayfa sayısı 15 milyon 435 bini, indirilen sayfa sayısı ise 1 milyon 603 bini aştı.Her bir eseri konservasyon uzmanlarımızın gözetiminde, fiziksel bütünlüğüne zarar vermeden yüksek çözünürlükte dijitalleştiriyor; uluslararası standartlarda hazırlanan bibliyografik kayıtlarıyla erişime açıyoruz. Böylece eserlerimizi afetlere ve zamanın yıpratıcı etkilerine karşı korurken kullanım kaynaklı yıpranmanın da önüne geçiyoruz.Yapay zeka dâhil yeni teknolojilerin sunduğu imkanlardan yararlanarak dijital kültür hazinemizi geliştirmeyi sürdüreceğiz.Bu kıymetli çalışmada emeği bulunan Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımıza, uzmanlarımıza, restoratörlerimize ve tüm çalışma arkadaşlarımıza teşekkür ediyorum.' ifadelerini kullandı.
Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı; yazma eser koleksiyonları, alan uzmanları, restorasyon laboratuvarları ve restoratörleriyle alanında dünyanın en büyük kurumu olarak çalışmalarını sürdürüyor.
TÜYEK'in resmî internet sitesinde 485 bin yazma ve nadir matbu eser bulunuyor. Dünyanın en büyük yazma eser portalı niteliğindeki sistem sayesinde kullanıcılar, haftanın her günü ve günün her saatinde eserleri dijital ortamda inceleyebiliyor. Eserlerin indirilebilmesi için ise ücretsiz üyelik gerekiyor.
Portalın üye sayısı 30 bini geride bırakırken, ziyaretçi sayısı 1 milyon 366 bin 708'e ulaştı. Bugüne kadar 5 milyon 863 bin 19 eser görüntülemesi gerçekleştirildi. İncelenen sayfa sayısı 15 milyon 435 bin 539, indirilen sayfa sayısı ise 1 milyon 603 bin 275 olarak kayıtlara geçti.
Geçmişleri bin 500 yıla kadar uzanabilen yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, her aşamada özel bilgi ve uzmanlık gerektiriyor.
Yüzyıllar boyunca elden ele, şehirden şehre ve farklı kütüphaneler arasında taşınan eserler; afetler, ihmaller, olumsuz saklama koşulları ve zamanın yıpratıcı etkileri nedeniyle hassas bir yapıya sahip bulunuyor.
Yazma eserler yalnızca taşıdıkları metinler açısından değil; cilt, tezhip, hat ve kâğıt özellikleriyle de önemli sanat eserleri niteliği taşıyor. Müellifinden mütercimine, müstensihinden mücellidine ve müzehhibine kadar üretim sürecinde yer alan her isim ve unsur, eserin tarihî değerinin bir parçasını oluşturuyor.
Bu nedenle eserlerin raflardan indirilmesi, görüntülenmesi, yeniden yerlerine yerleştirilmesi ve portal üzerinden erişime açılması uzmanlar tarafından titizlikle yürütülüyor.
TÜYEK bünyesindeki dijitalleştirme çalışmalarında uluslararası koruma ve görüntüleme standartları esas alınıyor. İşlem öncesinde her eserin konservasyon açısından uygunluğu değerlendiriliyor ve gerekli koruyucu tedbirler alınıyor.
Eserlerin fiziksel bütünlüğüne zarar vermeyen yöntemlerle yüksek çözünürlüklü dijital görüntüleri oluşturuluyor. Ardından eserlerin bibliyografik kayıtları uluslararası kataloglama standartlarına göre hazırlanıyor. Süreci tamamlanan eserler TÜYEK'in resmî internet sitesi üzerinden erişime açılıyor.
Dijitalleştirme sayesinde yazma eserlerin kullanımına daha hızlı erişim sağlanırken, özgün nüshaların araştırma amacıyla sürekli olarak raflardan indirilmesinin de önüne geçiliyor. Böylece kullanım kaynaklı yıpranmanın azaltılması ve eserlerin muhtevalarının olası afetlere karşı dijital ortamda korunması hedefleniyor.
TÜYEK'in çalışmalarında görüntü kalitesi, kullanılan yöntemler ve uluslararası standartlara uyum da önemli bir yer tutuyor. Kurum, alandaki gelişmeleri takip etmek ve yeni yöntemleri değerlendirmek amacıyla uzmanlarla çalıştaylar düzenliyor.
Bu kapsamda 27 Şubat 2025 tarihinde alanın uzman ve uygulamacılarının katılımıyla 'Yazma Eserler ve Dijitalleşme' çalıştayı gerçekleştirildi.
'Klasik Kaynaklar: İslam ve Osmanlı Yazılı Mirasının Geleceği: Envanterden Korpusa, Dijitalleştirmeden İşlenebilir Metne' başlıklı çalıştaylar ise 11 ve 25 Haziran 2026 tarihlerinde düzenlendi.
Ayrıca 'Yazma Eserlerde Dijitalleşme: Yeni Yaklaşımlar' çalıştayı 29 Temmuz 2026 tarihinde gerçekleştirildi.
TÜYEK, yapay zeka alanındaki gelişmeleri de yakından takip ediyor. Yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, kataloglanması, işlenebilir metne dönüştürülmesi ve araştırmalarda daha etkin kullanılabilmesi amacıyla yeni teknolojiler üzerinde çalışmalar ve denemeler yürütülüyor.
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığının dijital çalışmalarıyla yüzlerce yıllık ilim, kültür ve düşünce mirasının daha geniş kitlelere ulaştırılması hedefleniyor.
485 bin yazma ve nadir matbu esere ilişkin künye bilgilerinin yer aldığı portala TÜYEK'in resmî internet sitesi üzerinden erişilebiliyor.
Eserlerin dijital ortamda araştırmacıların ve meraklıların kullanımına sunulmasıyla Türkiye'nin yazma eser mirasının korunması, gelecek nesillere aktarılması ve dünya çapında daha geniş bir araştırmacı kitlesi tarafından incelenmesi amaçlanıyor.
Hibya Haber Ajansı
