Konya ilk sırada yerini aldı

Ülke genelinde 650 civarında alım noktasında faaliyetlerin kararlılıkla sürdürüldüğünü aktaran Yumaklı, coğrafi bölgeler ve iller bazında en fazla alımın İç Anadolu Bölgesi’nde gerçekleştiğini, il bazında ise 1,3 milyon tonu aşan alımla Konya’nın ilk sırada bulunduğunu dile getirdi. Yumaklı, üreticilerin hiçbir mağduriyet yaşamaması için lisanslı depoların yanı sıra kurum işyerlerinde bulunan silo, depo, hangar ve uygun açık yığın sahalarında alım yaptıklarına dikkati çekerek, lisanslı depoların ve kapalı depoların dolduğu noktalarda uygun açık yığın sahaları kiralayarak ürünleri güvence altına aldıklarını bildirdi. Hasadın yoğun olduğu bu dönemde depo doluluk oranlarının yüzde 65-70 civarında bulunduğunu belirten Yumaklı, TMO’nun depolarının dolması nedeniyle alımı durduracağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, son ürün gelene kadar alımların süreceğini vurguladı. Yumaklı ayrıca, planlı ve sürdürülebilir tarım politikaları çerçevesinde TMO’nun hububat satışlarına 1 Ekim tarihi itibarıyla başlayacağını duyurarak, satış fiyatlarının 2. grup makarnalık ve ekmeklik buğday için ton başına 18 bin 500 lira, 2. grup arpa için ise ton başına 14 bin lira olarak belirlendiğini kaydetti.

"Kışın 1 ayda sattığımız hububat miktarını bugün 1 günde alıyoruz"

Üreticilerin ürünlerini düzenli ve hızlı bir şekilde teslim edebilmesi için kurdukları randevu sisteminin işlediğini dile getiren Yumaklı, "Kışın 1 ayda sattığımız hububat miktarını bugün 1 günde alıyoruz. 2023 yılı ile kıyaslarsak; 2023’te bugün itibarıyla 3,4 milyon ton hububat alınmışken, bugün bu rakam 8 milyon tonun üzerine çıkmıştır. Yani 2 katından fazla ürün demektir. Açılan toplam randevu kapasitesi 17,8 milyon ton olup, randevu kapasitesi doluluk oranı yüzde 72’dir. Ürün bedelleri 21’inci günden itibaren üreticilerimizin hesaplarına aktarılmaktadır. Şu ana kadar 34,3 milyar lira üreticilerin hesaplarına aktarıldı, ödemeler düzenli olarak sürüyor" ifadelerini kullandı.

Programda konuşan Muş Valisi Avni Çakır, bu yıl yaşanan yağışların tarımsal üretime büyük katkı sağladığını belirterek, hasat sezonunun üreticiler açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekti. Çakır, "Allah’a şükür çok verimli, çok bereketli bir yaz sezonunu geride bıraktık. Bu özellikle geçimini tarım ve hayvancılığa bağlamış Muş gibi memleketler için ayrı bir sevinç kaynağıdır. Hem ülkemiz açısından stratejik bir kazanım hem de üretici için büyük bir mutluluk. Bu yıl Türkiye ortalamasının çok üzerinde yağış aldık. Muş’ta ise yağış miktarı Türkiye ortalamasının yaklaşık 15 katına ulaştı. Son 66 yılın en bereketli sezonlarından birini yaşıyoruz. Bunun karşılığını bugün sahada görüyoruz. Dağlarımız, meralarımız yemyeşil. Buğday ve arpa tarlalarımız adeta bereket fışkırıyor. Başakların boyu insan belini aşmış durumda" dedi.

"600 bin tonun üzerinde hububat bekliyoruz"

Muş’un hububat üretimindeki gücüne dikkat çeken Çakır, ilin ekonomisine sağlayacağı katkının da tarihi seviyeye ulaşacağını söyleyerek şöyle konuştu:

"İlimizde yaklaşık 2 milyon dönüme yakın buğday ve arpa ekimi bulunuyor. Bunun ekonomik karşılığı yaklaşık 11 milyar liradır. Sadece Toprak Mahsulleri Ofisi’nin bu yıl 270 bin ton civarında alım yapmasını bekliyoruz. Çiftçilerimizin kendi ihtiyaçları ve özel sektör alımlarıyla birlikte toplamda yaklaşık 400 bin ton buğday, 200 bin ton da arpa hasadı öngörüyoruz."

İl Tarım ve Orman Müdür Vekili Eşref Süne ise Muş’un tarım ve hayvancılıkta sahip olduğu potansiyele dikkat çekerek, üretim rakamlarını paylaştı. "Muş, geniş tarım arazileri, verimli toprak yapısı ve uygun ekolojisiyle bölgemizin en stratejik gıda merkezlerinden biridir" diyen Süne, şöyle konuştu:

"Bitkisel üretimin yanında hayvancılıkta da Türkiye’nin öncü illeri arasında yer alıyoruz. Büyükbaş hayvan varlığında Türkiye’de 15’inci, küçükbaşta ise 12’nci sıradayız. Yaklaşık 400 bin hektarlık çayır ve mera varlığımız sayesinde hayvancılığımızın yem ihtiyacını kendi kaynaklarımızla karşılıyoruz."

Süne, 2026 üretim sezonunda yaklaşık 300 bin hektar alanda ekim yapıldığını belirterek, "Bunun yaklaşık 200 bin hektarını buğday ve arpa oluşturuyor. Bu üretimle Doğu Anadolu Bölgesi’nde buğdayda birinci, Türkiye genelinde ise 10’uncu sıradayız. Arpada bölgemizde 7’nci, ülke genelinde ise 17’nci sıradayız. Teknik ekiplerimizin yaptığı saha çalışmalarına göre dekarda 300-350 kilogram verim bekliyoruz. İl genelinde 600 ila 650 bin ton arasında hububat rekoltesi öngörüyoruz" ifadelerini kullandı.

Üreticilere sağlanan desteklere de değinen Süne, "Tarım ve Orman Bakanlığımızın destekleriyle birlikte buğdayda ton başına yaklaşık 20 bin lira, arpada ise 16 bin lira gelir hedefleniyor. Yaklaşık 600 bin tonluk üretimle il ekonomisine kazandırılacak toplam değer 11 milyar liraya ulaşacaktır" dedi.

Konuşmaların ardından İl Müftüsü Nurullah Koçhan tarafından hasat duası yapıldı. Daha sonra Vali Avni Çakır biçerdöverin direksiyonuna geçerek sezonun ilk hububat hasadını gerçekleştirdi. Üreticilerle yapılan sohbet ve hasat alanındaki incelemelerin ardından sona eren programa kurum amirleri, belde belediye başkanları, üreticiler ve çok sayıda çiftçi katıldı.

Ana gruplarda bir önceki aya göre, tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 0,35 artış, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 1,04 artış gerçekleşti. Bir önceki yılın aynı ayına göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 39,29 artış, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 21,52 artış gerçekleşti.

Yıllık değişimin en yüksek olduğu alt grup yüzde 63,56 artış ile gübre ve toprak geliştiriciler, aylık değişimin en yüksek olduğu alt grup yüzde 4,39 azalış ile enerji ve yağlayıcılar oldu.

Yağışlarla birlikte güçlenen dane yapıları sayesinde bu yıl yüksek rekolte beklenirken, üreticilerin yüzü uzun bir aranın ardından yeniden gülmeye başladı. Tarımın lokomotif ürünlerinden biri olan ayçiçeğinde verimin artması, hem çiftçiye hem de ülke ekonomisine önemli katkı sağlayacak.

Geçen yıl yaşanan kuraklığın üretimi olumsuz etkilediğini belirten Edirne İl Tarım ve Orman Müdürü İslam Köse, bu yıl ise yağışların zamanında gelmesiyle birlikte tablonun tamamen değiştiğini söyledi.

Edirne’de geçen yıl yaklaşık 1 milyon 230 bin dekar alanda ayçiçeği ekimi yapıldığını belirten Köse, bu yıl ise yaklaşık 1 milyon 200 bin dekar alanda ekim olduğunu aktardı.

"Yaklaşık 250 bin tonluk üretime ulaşmayı hedefliyoruz"

Ekim dönemindeki yağışlarla birlikte tane yapılarının güçlendiğini söyleyen Köse, "Bu yıl dekarda 200 kilogramın üzerinde verim bekliyoruz. Toplamda ise yaklaşık 250 bin tonluk üretime ulaşmayı hedefliyoruz. Böylece geçen yılın oldukça üzerine çıkmış olacağız" dedi.

Üreticilerin gelirini artırmaya yönelik çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Köse, farklı ekim yöntemleri üzerinde denemeler yaptıklarını anlattı.

"Anıza ekim yöntemi yüzleri güldürüyor"

Anıza ekim uygulamalarında dekara 40 ila 50 kilogram arasında daha fazla ürün elde edildiğini belirten Köse, bu yöntemin hem üretim maliyetlerini düşürdüğünü hem de verimi artırdığını vurguladı.

TAKE projeleri çerçevesinde üreticilere yerli ve milli ayçiçeği tohum desteği sağladıklarını da dile getiren Köse, "Üreticilerimizin girdi maliyetlerini azaltırken verimi artırmayı hedefliyoruz. Yerli çeşitlerin kullanımını yaygınlaştırarak hem çiftçimizi destekliyor hem de üretimi güçlendiriyoruz" diye konuştu.

Bu yıl yağışların istenilen seviyede gerçekleşmesinin umutları artırdığını vurgulayan Köse, "Hasat döneminde üreticilerimizin geçen yıldan çok daha memnun olacağına inanıyoruz. Ayçiçeğinin bölgemiz ve ülkemiz için önemini biliyoruz. Ekim alanlarını koruyup verimi artırarak üreticimizin kazancını yükseltmeyi hedefliyoruz" ifadelerini kullandı.

Trakya’nın simgesi haline gelen ve "sarı gelin" olarak anılan ayçiçeği, bu yıl Edirne ovasını yeniden altın sarısına boyarken, bereketli bir hasat sezonunun habercisi olarak üreticinin umutlarını yeşertti.

Geçen yıl bahçede umut olmadığını ifade eden Bakan Yumaklı, "Buradan bütün Malatya’daki ve Türkiye’nin dört bir tarafındaki zirai dondan etkilenen üreticilerimize, ’Siz hiç endişe etmeyin. Biz devlet olarak, hükümet olarak sizin yanınızdayız. Sakın ola ki herhangi bir ağacı kesmeyin. Bunların nasıl bakımlarının yapılacağı konusunda sizlerle beraber olacağız. Arkadaşlarımız sizin yanınızda olacak. İnşallah önümüzdeki sezon bu ağaçlardan hepimizin yüzünü güldürecek şekilde ürün alacağız’ dedik. Nitekim de öyle oldu. Bugün hepimizin yüzünü güldüren, geçtiğimiz senenin o karamsar zamanını üzerimizden atan çok güzel bir ürün görüyoruz" dedi.

Kayısının Türkiye açısından stratejik ürünlerden biri olduğunu kaydeden Bakan Yumaklı, "Türkiye olarak dünya üretiminde kayısıda birinci sıradayız. Malatya da üretimde Türkiye’de birinci sırada. Malatya kayısısının coğrafi işareti bulunuyor. Kuru kayısı üretiminde de Malatya’nın oranı yüzde 85. dolayısıyla Malatya’nın kayısı anlamında bütün dünyaya bir çıkış kapısı olduğunu söylemek mümkün. Kayısının Malatya ekonomisine yaklaşık 19 milyar liralık katkısı bulunuyor" ifadelerini kullandı.

Geçen yıl yaşanan zirai donun ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla hızlı şekilde harekete geçildiğini belirten Yumaklı, "TARSİM sigortası yaptırmış olan üreticilerimize verilen sigorta hasar bedeliyle birlikte sigortası olmayan üreticilerimizin de üretime devam edebilmesi amacıyla toplam yaklaşık 47 milyar liralık zirai don desteği verildi. Bunun yaklaşık 8 milyar liralık kısmı Malatya’ya ulaştı. Üreticilerimizle yaptığımız görüşmelerde bunun üretimin sürdürülebilirliği açısından ne kadar önemli olduğu bir kez daha görüldü" dedi.

Malatya’da faaliyet gösteren Kayısı Araştırma Enstitüsü’nün çalışmalarına da değinen Yumaklı, kayısının katma değerinin artırılması amacıyla çalışmaların sürdüğünü belirterek, özellikle kükürtleme ve kurutma tesislerinin yaygınlaştırılması için gayret gösterildiğini söyledi. Geçen yıl ziyaret ettiği üreticinin bahçesine yeniden geldiklerini ifade eden Yumaklı, "Geçen sene Hüseyin abinin bahçesine geldiğimizde yüzünü biraz asık görmüştük. Kucaklaştık ve ’Hiç merak etme, biz devlet olarak hem senin hem de bütün üreticilerimizin yanındayız’ dedik. Burada 408 dekarlık alanda yaklaşık 3 bin 400 ağaç bulunuyor" dedi.

İklim değişikliğinin tarımı doğrudan etkilediğini belirten Yumaklı, üreticilere tarım sigortası yaptırmaları çağrısında bulunarak, "İklim değişikliği artık her şeyimizi etkilemeye başladı. Buna göre hazır olmamız gerekir. Tarım sigortası yaptırılması konusunu buradan tekrar ifade edelim. Tarım sigortası yaptırmayan üreticilerimizin daha sonra karşılaşacakları sorunların sürdürülebilir şekilde telafi edilmesi mümkün değil. Artık iklimin bize yarın ne getireceğini bugünden bilmek mümkün değil. Ama bizim hazır olmamız gerekir" ifadelerini kullandı.

Üreticilerin tarımsal afetler sonrasında Bakanlığın yönlendirmelerini dikkate almalarının önemine işaret eden Yumaklı, "Bu konu gerçekleştiğinde kulaktan dolma bilgilerle değil, Bakanlığımızın üretimin sürdürülmesi ve gerçekleştirilmesi için yaptığı yönlendirmelere mutlaka riayet edelim. Eğer bunu yaparsak işte bugünkü güzel sonuçları almış oluyoruz" dedi.

Bakan Yumaklı, konuşmasının sonunda Malatya’da ve ülke genelinde devam eden hasat döneminin hayırlı, bereketli ve kazasız belasız geçmesini diledi.

Siirt’te gezginci arıcılık yapan Mesut Çetin, Pervari’nin Türkiye’nin en önemli bal üretim merkezlerinden biri olduğunu belirterek, "Bulunduğumuz bölgenin rakımı yaklaşık 2 bin 600 metre. Tamamen doğal ve temiz bir havası var. Kendine özgü endemik bitki çeşitliliği bulunuyor. Ada çayı, kekik, geven ve çok sayıda yabani bitki arılar için önemli nektar kaynağı oluşturuyor. Her yıl arılarımızı buraya getiriyoruz. Dededen kalma mesleğimizi sürdürüyoruz. Eylül ayında bal hasadını yaptıktan sonra tekrar göç ediyoruz" dedi.

Pervari’nin Karasu köyünden arıcı Lütfi Yiğit ise her yıl haziran ayının ortalarından itibaren Herekol Dağına çıktıklarını ifade ederek, "Arılarımızı her yıl Herekol Dağı’na getiriyoruz. Yaklaşık dört ay boyunca burada üretim yapıyoruz. Ekim ayının ortalarında bal sağımını tamamlayıp köyümüze dönüyoruz. Hasat ettiğimiz balı tüketicilerimize ulaştırıyoruz. Herkese şifa olmasını diliyorum" diye konuştu.

Herekol Dağının zengin florasında üretilen ve kalitesiyle öne çıkan Pervari balı, her yıl Türkiye’nin birçok iline gönderilirken, bölgedeki arıcılık faaliyetleri hem yöre ekonomisine hem de istihdama önemli katkı sağlıyor.

Mayıs ayında başlayan birinci sürgünle birlikte üreticiler çay bahçelerine girerken, bugünlerde ikinci sürgün çay hasadı devam ediyor. Yılda üç kez gerçekleştirilen hasatta kaliteyi belirleyen, "iki buçuk yaprak" olarak adlandırılan körpe filizler özenle toplanıyor. Geçmişte tamamen el emeğiyle gerçekleştirilen hasatta bugün motorlu çay kesme makineleri ve çay makasları kullanılsa da, bölgenin engebeli yapısı nedeniyle insan gücü üretimin en önemli unsuru olmayı sürdürüyor.

Dik yamaçlarda hasat

Denizden hızla yükselen sarp yamaçlar, çay üretimini dünyanın en zorlu tarımsal faaliyetlerinden biri haline getiriyor. Bazı bahçelere araçla ulaşım sağlanamazken, üreticiler saatler süren hasadın ardından topladıkları çayları omuzlarında ya da sırtlarında taşıyarak yol kenarlarına ve alım noktalarına ulaştırıyor. Hasat döneminde aile bireyleri, komşular ve mevsimlik tarım işçileri birlikte çalışıyor. Özellikle kırsal mahallelerde çay toplama, kuşaktan kuşağa aktarılan bir dayanışma kültürü olarak yaşatılıyor. İş gücü ihtiyacının arttığı dönemlerde farklı illerden ve yurt dışından gelen mevsimlik işçiler de üretime katkı sağlıyor.

Alım merkezlerinde yoğun mesai

Üreticiler tarafından toplanan yaş çaylar, kamuya ait alım yerleri ile özel sektör tesislerine teslim ediliyor. Burada ürünler tartılarak kayıt altına alınırken, kalite kontrollerinin ardından işlenmek üzere fabrikalara sevk ediliyor. Hasadın yoğunlaştığı dönemlerde alım merkezlerinde uzun araç ve üretici kuyrukları oluşurken, günlük işleme kapasitesinin aşılması halinde kontenjan uygulamaları da devreye alınabiliyor.

Trabzon’un çayla yeşeren mahallesi: Kıranköy

Türkiye’de üretilen yaş çayın yaklaşık yüzde 68’i Rize’de, yüzde 19’u Trabzon’da, yüzde 11’i Artvin’de ve yüzde 2’si Giresun’da hasat ediliyor. Ülke genelindeki çay üretiminin tamamı bu dört ilde gerçekleştiriliyor. Çay denildiğinde ilk akla gelen kent çoğu zaman Rize olsa da, Trabzon’un Vakfıkebir ilçesi Kıranköy Mahallesi de yıllardır üretimin sürdürüldüğü önemli merkezlerden biri olarak öne çıkıyor. Sarp yamaçlarda devam eden hasat mesaisi ve üreticilerin verdiği yoğun emek, bölgenin çok bilinmeyen çay üretim noktalarından birini gözler önüne seriyor.

Fındığa alternatif olarak dikildi

Kıranköy Mahallesi’nde üreticiler, sarp yamaçlarda yetişen çayları hasat etmek için yoğun mesai harcıyor. Yüksek rakımı nedeniyle fındık üretiminin yapılamadığı mahallede yıllar önce alternatif ürün olarak dikilen çay, bugün bölge halkının önemli geçim kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor.

Yaklaşık 26 yıldır çay üreticiliği yapan Mustafa Tosun, bu yıl son yılların en verimli hasat dönemini yaşadıklarını söyledi. Tosun, "Bulunduğumuz bölge yüksek rakımlı olduğu için burada fındık yetişmiyor. Yıllar önce alternatif ürün olarak çay dikilmiş. Bu yıl hasat oldukça verimli geçti. Ben 2000 yılından beri burada üretim yapıyorum. Geçirdiğimiz en verimli sezonlardan birini yaşıyoruz. Çayları kesip ambara getirdik. Eksper gelip ürünleri teslim alacak" dedi.

"Bu işi severek yapıyorum ve gurur duyuyorum"

Çay toplamanın zorluğuna alıştığını belirten Çeşminaz Çavuş ise "Yaklaşık 10 yıldır amcama çay hasadında yardım ediyorum. Çay toplamak zor ama artık alıştık. Bu işi severek yapıyorum ve gurur duyuyorum. Çay hasadı bittikten sonra da işimiz bitmiyor. Bağımız, bahçemiz var, orada çalışacağız. Ardından çayır biçimi ve fındık hasadı başlayacak. Karadeniz’de tarımın mesaisi hiç bitmiyor" şeklinde konuştu.

"Biz Karadeniz kadınları zorluğa alışığız"

Mahalle sakinlerinden Emine Çavuş ise Karadeniz’de tarımla uğraşan kadınların yılın büyük bölümünü üretimle geçirdiğini söyledi. Çavuş, "Çocuklarımızın rızkını kazanmak için hem çay topluyor hem de fındıkla ilgileniyoruz. Bu yıl yağışlar çayın gelişimi açısından çok faydalı oldu. Güneş açınca çay kısa sürede büyüdü ve güzel bir hasat yaptık. Çaydan sonra fındık bahçelerinin temizliği başlayacak. Bu yıl çay ve fındık sezonu birbirine denk geldiği için işler daha da yoğunlaştı. Özellikle dik araziler nedeniyle çay hasadı oldukça yorucu oluyor. Ama yapacak bir şey yok. Biz Karadeniz kadınları zorluğa alışığız. Ekmeğimizi taştan çıkarıyoruz" ifadelerini kullandı.

Bahçelerinde kirazın yanı sıra vişne, kayısı, erik, badem ve ceviz de yetiştirdiğini dile getiren Akpınar, geçen yıl ağaçlardan tek bir ürün dahi alamadıklarını aktardı.

Bu yıl hava şartlarının tarımsal üretime uygun seyrettiğini ifade eden Akpınar, geçen yıl yiyecek kiraz dahi bulamazken bu yıl ağaçların adeta üzüm salkımı gibi meyve verdiğini ve bahçelerde büyük bir bolluk yaşandığını söyledi.

Meyvedeki aşırı bolluğun kiraz kalitesini etkilediğini ve piyasa fiyatlarının beklentilerin çok altında kaldığını vurgulayan Akpınar, mevcut fiyatların işçi yevmiyelerini karşılamakta yetersiz kaldığını belirtti.

Kirazın değerinin altında satıldığını ifade eden Akpınar, kendilerinden ucuza alınan ürünün tüketiciye de uygun fiyatla ulaşmasını temenni ettiğini dile getirdi.

"Domatesin şu an fiyatı 15 TL’ye giderken, tezgahta 30 TL’yi buluyor"

Aşırı yağışların zarar verdiği domatesin tarladan 15 TL’ye işçibaşı Mehmet İşçimen, işçi yevmiyesinin bin 100 TL olduğunu belirterek, "Burası Doğu Ayrancı Mahallesi’nde bulunan 45 dönümlük domates tarlası. Domates hasadına başladık. Aşırı yağışlardan dolayı bu yıl hasatta biraz verim düşük oldu. Aşırı yağışlar baya zarar verdi. Sadece domatesle değil, bütün mahsullere zarar verdi ama elimizden geleni yapıyoruz. Geçen yıla göre verim, bu yıl daha düşük oldu. Yine kuraklık vardı ama böyle sıkıntılı değildi. Şu an domateste hastalık var. Domatesin şu an fiyatı 15 TL’ye giderken tezgaha yetişene kadar bu 25 ila 30 TL’yi buluyor. Aslında bunun önüne geçmek gerekiyor. Çiftçi ile satıcı arasındaki aracılar olmasın. Bizim aldığımız yevmiye bin 100 TL. Pazara gitse bununla alışveriş yapamaz zaten. Burada şu an 25 kişi çalışıyor. Sabah bir araba gönderdik ve ikinci arabaya başladık. Sabah saat 6’da başlayıp öğle 2’de bırakıyoruz. Tarlada 8 saat çalışıyoruz. Tarlada çok sıcak olduğu zaman saat 11’de işi bırakıyoruz. Bu domatesler iç piyasaya gidiyor. Dış piyasaya gönderdiğimiz olmadı. İç piyasaya da Diyarbakır’a, Şanlıurfa’ya ve Kahramanmaraş’a gönderiyoruz. Bizim buradaki Reyhanlı ve Antakya hallerine gönderiyoruz" dedi.

"Havalar çok sıcak olduğu zaman yarım yevmiye çalışıp eve gidiyoruz"

Domates hasadı yaparken çok sıcak olduğu günlerde yarım yevmiye çalıştıklarını ifade eden tarım işçisi Meryem Yapıcı, "Burada domates topluyoruz. Domatesleri üç sefer topluyoruz ve dördüncü sefer salçaya topluyoruz. Yeşil olan domatesleri bırakıyoruz ve on gün sonra tekrar kızarınca topluyoruz. Arkadaşlar domatesleri topluyor. Gençler getirip tezgaha koyuyor. Biz domatesleri diziyoruz. Sabah 5’te geliyoruz ve saat 2’de de gidiyoruz. Tabii ki sıcak da oluyor serin de oluyor. Yapacak bir şey yok, mecburuz çalışacağız. Havalar çok sıcak olduğu zaman yarım yevmiye çalışıp eve gidiyoruz. Sıcak olunca zaten çalışılmıyor ve sıcaktan bulanıyoruz" ifadelerini kullandı.

Fındık alım satımı yapan Enes Uzun, yeni sezon öncesinde belirsizliğin hem üreticiyi hem de sektörü olumsuz etkilediğini belirterek, fiyatların temmuz ayı içinde açıklanması gerektiğini söyledi. Uzun, "300 liranın altında açıklanacak bir fiyat üreticiyi kesinlikle memnun etmez. Artan üretim maliyetleri göz önüne alındığında üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi için fiyatın en az bu seviyede olması gerekiyor." dedi.

Toprak Mahsulleri Ofisi, geçen sezon kabuklu fındık alımlarını Giresun kalite için kilogram başına 200 TL, Levant kalite için ise 195 TL’den gerçekleştirmişti. Buna karşın serbest piyasada fiyatlar TMO alım fiyatlarının da altında seyretmeye devam ediyor.

Geçtiğimiz sezon eylül ayında 50 randıman kabuklu fındık fiyatı 340 TL seviyesine kadar yükselirken, daha sonra 290-300 TL bandına geriledi. Aralık ayında ise fiyatlar 270 TL’den başlayarak 230 TL’ye kadar düştü. Serbest piyasa, 2025 yılını yaklaşık 300 TL seviyesinde tamamlarken, 2026 sezonu öncesindeki fiyatlar beklentilerin oldukça gerisinde kaldı.

Alaplı serbest piyasasında ise 10 Temmuz Cuma günü itibarıyla 50 randıman kabuklu fındık 165-180 TL arasında işlem görüyor.

Yeni sezon alım fiyatının önümüzdeki günlerde açıklanması beklenirken, üreticiler maliyetleri karşılayacak ve emeğinin karşılığını verecek bir fiyat talep ediyor.

"Yurt içinin yanı sıra yurt dışına sevkiyatlar var"

Havucun aromasının topraktan geldiğini anlatan havuç üreticisi Mesut Pulluoğulları, "Bu yetiştirme aşaması toprakla alakalı, verilen gübrelerle alakalı. Bir çocuğa nasıl bakılıyorsa, tohumu atıldıktan sonra 120 gün boyunca biz buna bakıyoruz. 120 günde yetişiyor. 120 gün boyunca biz buna bir çocukla nasıl ilgileniyorsak ilgileniyoruz ve yetiştiriyoruz. Elimizden geldiğince en kaliteli şekilde tezgahlara sunmaya çalışıyoruz. Baktığımız, özenle hazırladığımız ürünlerimizi şu anda Türkiye içine, bunun yanı sıra Romanya, Bulgaristan, Suudi Arabistan, Gürcistan gibi ülkelere yurt dışına sevk ediyoruz" dedi.

"Aşırı yağışlar zaman zaman ekim aşamasında zorladı"

Aşırı yağışların zaman zaman ekim aşamasında kendilerini zorladığını söyleyen havuç üreticisi Mesut Pulluoğulları, "Tarlaları hazırlamakta bayağı bir zorlandık. Çünkü çok yağış oldu. Tarlalarımıza toprağa mahsul ekim aşaması ağır oldu. Biz hallettik çok şükür. En önemlisi rahmet bol olduğu için su sıkıntımız yok elhamdülillah. Tabii havuç mevsim seçiyor. Çok aşırı kurak olursa mahsul de iyi olmuyor. Bu sene de şöyle bir sıkıntımız var yağış bol olduğu için böcek, haşere çok fazla, mücadelesi zor. Çoğu ilaçlar yasaklandı, o yüzden elimizdeki olan ilaçlarla bu işi sürdürmeye çalışıyoruz ama şu anda zorlanıyoruz" şeklinde konuştu.

"Aromasını tarladan bulmaya çalışıyoruz"

Havucun üretim aşamasında aromayı yakalamak için farklı tarlaları tercih ettiklerini anlatan Pulluoğulları, "Vatandaşların büyük bir kısmı tatile gittiği için şu anda ürün az gidiyor. Ama okullar açıldığı zaman çocuğun beslenmesine koyuyorlar, yemeğe, salataya derken alanları açılıyor. Tatil döneminin bitmesini bekliyoruz. Çünkü kış sebzesi olduğu için biz kışı bekliyoruz, kışın daha iyi olur. Tarlada makine, paketlemede boylamalar, seçmeler hepsi kadınların elinden geçiyor. Bütün gün de paketlemeler, boy boy hangi bölgeye gidecekse ayrı ayrı hepsi seçiliyor. Aromasını topraktan alıyor. Mesela her toprakta olmuyor. Şu an için bizim yetiştirdiğimiz topraklar buraya tam 40-50 kilometre uzaklıkta. Eskiden burada oluyordu sürekli ekile ekile topraklarımız çok kaliteli bir ürün vermiyor artık. O yüzden kaliteyi bulmak için daha uzak yerlere gidiyoruz. Daha verimli topraklara, hiç ekilmemiş, en azından 4-5 yıl ekilmemiş arazilerde ekiyoruz, o şekilde aromasını tarladan bulmaya çalışıyoruz. Toprak ne kadar kaliteliyse ürün de o kadar kaliteli oluyor" diye konuştu.

Üreticiler, ayçiçeğinin çiçeklenme döneminde yağan yağmurun verim açısından büyük önem taşıdığını belirterek, önümüzdeki günlerde beklenen yağışların gerçekleşmesi halinde sezonun daha da bereketli geçeceğini ifade etti.

"Sezon bereketli geçti, üretici yağmur bekliyor"

Aynı zamanda çiftçilik yapan Barutluk Mahallesi Muhtarı Zeki Yaşagör, bu yıl yağışların üretici açısından sevindirici olduğunu belirterek, "Çok güzel, verimli ve yağışlı bir sezon geçiriyoruz. İnşallah bu yağışların devamı da gelecek. Ayçiçekleri ve buğday için yeniden yağmur bekleniyor. Bu yıl gerçekten ekinler açısından oldukça bereketli bir sezon yaşanıyor. Ayçiçeklerimiz şu anda da görüldüğü gibi çok güzel durumda. İnşallah beklediğimiz yağmur da yağarsa verim daha da artacak. Ancak bu bereketin yanında ürün fiyatları üreticiyi memnun etmiyor. Fiyatlar düşük kaldı. Bu konuda çalışmalar yapılması ve üreticinin desteklenmesi gerekiyor. Girdi maliyetleri her geçen gün artıyor. Buna rağmen bu yıl elde edilen yüksek verim sayesinde üreticiler en azından giderlerinin bir kısmını karşılayabilecek. Eğer bu verim olmasaydı üreticiler çok daha zor durumda kalacaktı. İnşallah beklenen yağışlar da gerçekleşirse üreticilerimiz açısından çok daha rahat ve bereketli bir sezon olacak" dedi.

"Bir yağmur daha yağarsa verim daha da artacak"

Edirneli çiftçi Erol Eraslan ise ayçiçeğinin en kritik döneminde yağış beklentisinin sürdüğünü belirterek, "Bu sene geçen yıla göre daha iyi. Şu an tarlalarımız çok güzel görünüyor ama bugünlerde yağmur yağarsa daha da güzel olacak. Ayçiçekleri şu anda tam çiçeklenme döneminde. Bu dönemde 20-30 kilo, hatta 40 kilo civarında bir yağış olursa ürün için çok faydalı olur. Şu an tam ayçiçeklerinin yağmur istediği mevsimdeyiz. İnşallah Allah rahmetini esirgemez ve bütün çiftçimizin yüzü güler. Geçen sene ürününü tarlada bırakan çiftçilerimiz oldu. Bu yıl ise en büyük temennimiz tatlı bir yağmurun yağması. O zaman ürün çok daha güzel olacak. Biz her sene olduğu gibi bu yıl da duamızı ediyoruz. Şu anki durumumuza şükrediyoruz ama yine de Allah’tan yağmur vermesini diliyoruz" diye konuştu.

Lavanta üretimi kadınlara ekonomik katkı sağlıyor

Koku Vadisi Projesi ile başta lavanta olmak üzere tıbbi ve aromatik bitkilerin üretimi desteklenirken, kadın üreticiler ekonomik kazanç elde ediyor. Aynı zamanda rengârenk lavanta tarlaları, doğayla iç içe vakit geçirmek isteyen vatandaşlar için de önemli bir ziyaret noktası haline geliyor.

Kooperatif bünyesinde özellikle lavanta kullanılarak sabun, kolonya, şampuan ve benzeri katma değerli ürünler üretiliyor. Böylece tarımsal üretim yalnızca ham maddeyle sınırlı kalmayıp işlenerek ekonomik değeri artırılan ürünlere dönüşüyor.

Distilasyon tesisi katma değer sağlıyor

Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından kurulan Distilasyon Tesisi, tıbbi ve aromatik bitkilerden uçucu yağ elde edilmesini sağlayarak üreticilere önemli bir destek sunuyor. Geçmişte kendi imkânlarıyla üretim yapan ya da doğadan topladığı bitkileri değerlendirmekte zorlanan üreticiler, artık ürünlerini tesiste işleyerek daha yüksek katma değerli ürünlere dönüştürebiliyor.

Lavanta, kekik ve adaçayı gibi bitkilerden elde edilen uçucu yağlar; sabun, şampuan, kolonya ve kozmetik ürünlerinde kullanılarak hem iç pazarda hem de ihracatta ekonomik değer oluşturuyor. Böylece yerel üretim desteklenirken kırsal kalkınmaya da önemli katkı sağlanıyor.

Lavanta şenliği ile hasat başlayacak

Muğla Büyükşehir Belediyesi, önümüzdeki günlerde Koku Vadisi’nde düzenleyeceği Lavanta Şenliği ile üreticiler ve vatandaşları bir araya getirecek. Şenlik kapsamında lavanta hasadı gerçekleştirilecek, ziyaretçiler hem üretim sürecini yakından görme hem de lavanta bahçelerinde vakit geçirme fırsatı bulacak.

Başkan Aras: "Üreticimizin emeğini katma değere dönüştürüyoruz"

Kıyı Belediyeler Birliği ve Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, kırsal kalkınmanın üreticinin güçlenmesiyle mümkün olduğunu belirterek şunları söyledi: "Muğla’nın bereketli topraklarında üreten her vatandaşımızın yanında olmaya devam ediyoruz. Koku Vadisi Projemizle kadın üreticilerimizin emeğini katma değeri yüksek ürünlere dönüştürüyor, kırsal kalkınmayı destekliyoruz. Distilasyon Tesisimiz sayesinde üreticilerimiz yalnızca ürün yetiştirmiyor, ürünlerini işleyerek daha fazla gelir elde edebiliyor. Lavanta, kekik ve adaçayı gibi tıbbi aromatik bitkilerden elde edilen ürünler hem ülkemizde hem de uluslararası pazarda değer görüyor. Üretimden pazarlamaya kadar uzanan bu zinciri güçlendirmeye, kooperatiflerimizi ve üreticilerimizi desteklemeye devam edeceğiz"

Seydikemer’in tarımsal üretimde koruma-kullanma dengesini başarıyla sağlayan örnek ilçelerden biri olduğunu vurgulayan Yumaklı, ilçenin 15 rakımdan 1200 rakıma kadar uzanan coğrafyasında nar, zeytin ve birçok tarım ürününün yetiştirildiğini söyledi. Üretilen ürünlerin Türkiye’nin dört bir yanına ve dünyanın farklı ülkelerine ihraç edildiğini belirten Yumaklı, ilçenin çok önemli bir üretim potansiyeline sahip olduğunu ifade ederek. bu potansiyelin daha da geliştirilmesi için çalışacaklarını kaydetti.

Konuşmasında Organize Tarım Bölgesi projesine de değinen Bakan Yumaklı, özellikle süt üretimine yönelik kurulacak Organize Tarım Bölgesi’nin önündeki engellerin büyük ölçüde kaldırıldığını söyledi. Projenin 2027 yılında ödenek tahsisiyle birlikte hız kazanacağını belirten Yumaklı, "Kazmayı en kısa sürede vurup bu önemli yatırımı Seydikemer’in hizmetine sunacağız. Şimdiden hayırlı uğurlu olsun" dedi.

Organize Tarım Bölgesi’nin sadece üretime değil, istihdama da büyük katkı sağlayacağını vurgulayan Bakan Yumaklı, yaklaşık bin 500 kişiye iş imkanı oluşturacağını, bu istihdamın yüzde 75’inin kadınlardan oluşacağını belirtti.

Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ihracat verilerine göre bu yıl ocak ayında 811,7 ton, şubat ayında bin 26 ton, mart ayında 957 ton, nisan ayında bin 667,8, mayıs ayında ise 839,2 ton, haziran ayında 681,6 ton olmak üzere toplam 5 bin 973,3 ton fındık ihraç edildiği açıklandı.

Düzce’den AB ülkelerine 2025 yılında ise 16 bin 455 ton fındık ihraç edilmişti.

2026 yılı hazırlıkları sürüyor

Fındık başta Düzce olmak üzere Ordu, Samsun, Sakarya, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin, Bartın, Zonguldak ve Kocaeli gibi Karadeniz ve Marmara şehirlerinde de yaygın olarak yetiştiriliyor ve binlerce ailenin ekonomisine katkı sağlıyor. Son yıllarda Kahverengi kokarca ile mücadele eden çiftçiler yeni sezon için de hazırlıklara başladı.

"Bu işe hobi olarak 2 dönümlük bir alanda başladık"

Çilek üreticisi Yalçın Nar, vatandaşların çilek tarlasında yiyerek, eğlenerek çilek topladıklarını anlatarak, "Bu işe hobi olarak 2 dönümlük bir alanda başladık. Daha sonra vatandaşın yoğun isteği üzerine üretim alanımızı 42 dönüme çıkardık. Bizim amacımız doğal çilek yetiştirerek vatandaşa, halka doğal çilek yedirmekti. İnsanlara beğendikleri çileği dalından seçerek toplama imkânı sunmak istedik. Vatandaşlarımızın bu uygulamaya ilgisi ve talebi üzerine bahçemizi ziyaretçilere açtık. Cumartesi ve pazar günleri bahçemiz oldukça kalabalık oluyor. Gelen ziyaretçilerimize girişte sepetlerini veriyoruz ve bahçeye yönlendiriyoruz. Kendi seçtikleri çilekleri tadına bakarak topluyorlar. Çıkışta ise topladıkları çilekleri tarttırıp ücretini ödüyorlar" dedi.

"Vatandaşlarımız beğendikleri ve seçtikleri çilekleri kendi elleriyle toplayıp evlerine götürüyor"

Tarladan çilek toplayan Çilek üreticisi Yalçın Nar’ın annesi Gülümser Nar ise, "Burası oldukça kalabalık oluyor. Vatandaşlarımız beğendikleri ve seçtikleri çilekleri kendi elleriyle toplayıp evlerine götürüyor. Evlerinde de afiyetle tüketebiliyorlar" dedi.

Öte yandan başta Bilecik, Eskişehir, Bursa ve çevre illerden gelen vatandaşlar ellerindeki sepetlerle tarlaya girip, istediği çileği toplayarak satın alıyor.

Proje çerçevesinde 512 metrekarelik alana kurulan, galvaniz profilli ve yüksek tünel sistemine sahip seraların kar, dolu ve fırtınaya karşı dayanıklı şekilde tasarlandığı bildirildi. Ayrıca seralarda don riskini azaltan 36 ay ömürlü özel katkılı naylon örtüler kullanılırken, olumsuz hava şartları nedeniyle seraları zarar gören üreticilere ise yüzde 75 hibeli sera naylonu desteği verildiği kaydedildi.

"Tek seradan 7 seraya ulaştık"

İncecik Mahallesi Muhtarı Fatih Bayın, elde edilen verim ve kalitenin beklentilerin üzerinde olduğunu belirterek, "Kapalı sulama sistemi sayesinde su sıkıntısı yaşamıyoruz. Tarlalarımız yıl boyunca üretimde kalıyor. Verilen her destek üretime yansıyor" ifadelerini kullandı.

Bölgede ailesiyle birlikte sebze yetiştiren genç çiftçi Serkan Memiş ise projeyle birlikte kapasitesini büyük oranda artırdığını vurgulayarak, "İlk başta tek seram vardı, şu an 7 seram var. Verilen desteklerle üretimimizi büyüttük. Hasat ettiğimiz ürünleri Körfez ilçesi başta olmak üzere manavlara, marketlere ve hale ulaştırıyoruz" diye konuştu.

Üretici Nihat Memiş de sağlanan desteklerin üretim şartlarını önemli ölçüde iyileştirdiğini, dışarıdan işçi çalıştırmadan ailece üretime devam etmelerinin kendilerine ekonomik katkı sağladığını sözlerine ekledi.

Üreticiler, kendilerine bu imkanı sağlayan Büyükşehir Belediyesine ve Başkan Tahir Büyükakın’a teşekkür etti.

Tarımsal altyapı çalışmaları kapsamında 3 etap halinde yürütülen sulama projelerine toplam 525 milyon lira yatırım yapıldı. İletim hatları, hidrant sistemleri, terfi merkezleri ve su depolarının inşa edildiği projeyle su kaynaklarının daha verimli kullanılması hedeflendi.

Örtü altı üretimin desteklenmesi amacıyla ise yaklaşık 110 milyon liralık bütçeyle 207 üreticiye yüzde 50 hibeli modern sera kuruldu, 903 üreticiye de toplam 2 bin 234 top sera naylonu desteği sağlandı.

Tıbbi aromatik bitkiler ve hayvancılık destekleri

Çiftçileri katma değeri yüksek ürünlerle buluşturmayı hedefleyen Tıbbi ve Aromatik Bitki Yetiştiriciliği Projesi (TABİP) ile yaklaşık 700 dekarlık alana 5,5 milyon biberiye, tıbbi nane ve oğul otu fidesi dikildi. Alım garantili sözleşmeli üretim modeliyle yürütülen ve bugüne kadar 80,5 milyon lira destek sağlanan projede 2024 ve 2025 yıllarında toplam 336 ton ürün hasat edildi.

Hayvancılık faaliyetleri kapsamında ise 310 üreticiye 76 bin yerli tavuk ile kümes ekipmanı, küçükbaş hayvancılık için 389 damızlık koç, manda yetiştiriciliği için de 37 damızlık manda dağıtıldı. Yaklaşık 900 arıcıya bal dinlendirme kazanı, kovan ve çeşitli ekipman destekleri sunuldu.

Bu süreçte üreticilere on binlerce meyve fidanı ulaştırılırken, kooperatiflere yönelik makine ve ekipman yardımları ile ücretsiz toprak, su ve yaprak analiz hizmetleriyle kentteki tarımsal üretim desteklenmeye devam ediliyor.

İhracat süreci ilgili açıklamalarda bulunan Malatya Ticaret Borsası Başkanı Ramazan Özcan, yaklaşık bir hafta önce Kale ilçesi Zeydan Mahallesi’nde düzenlenen ilk hasat programıyla sezonu başlattıklarını hatırlatarak, bugün ise yaş kayısının ihracata hazırlanma sürecini kamuoyuyla paylaştıklarını söyledi.

2025 yılı Nisan ayında yaşanan zirai don felaketine rağmen üreticilerin ve ihracatçıların yoğun bir çalışma yürüttüğünü ifade eden Özcan, "Tarladan sofraya uzanan süreçte büyük bir emek var. Hasat sezonunun üreticilerimize ve ihracatçılarımıza hayırlı olmasını diliyoruz. Ürünlerimiz işletmelerde kalite kontrollerinden geçirilerek alıcı firmaların taleplerine uygun şekilde paketleniyor ve ihracata gönderiliyor" ifadelerini kullandı

Bu yıl hem yaş hem de kuru kayısı ihracatında ekonomik anlamda beklenen seviyelere ulaşmanın zor olduğunu belirten Özcan, üreticilerin son yıllarda zirai don, dolu ve sağanak yağışlar nedeniyle ciddi zarar gördüğünü kaydetti. Malatya kayısısının kalite bakımından dünyanın en önemli ürünlerinden biri olduğunu vurgulayan Özcan, "Coğrafi işaretli Malatya kayısısı lezzeti, besin değeri ve kalitesiyle uluslararası pazarlarda önemli bir yere sahip. Bu yıl kalite açısından alıcı firmaların yine gözdesi olacağına inanıyoruz" dedi.

İhracat sevkiyatlarının birkaç gün önce başladığını aktaran Özcan, dünyanın birçok ülkesine ürün gönderdiklerini belirterek, "Bu yıl sezon yaklaşık bir hafta gecikmeli başladı. Yaş kayısı ihracatının ağustos ayının sonuna kadar devam etmesini öngörüyoruz. Ardından kuru kayısı sezonu başlayacak" ifadelerini kullandı.

İşletme sahibi Mahmut Bak da yaş kayısı ihracatının başladığını belirterek, ürünlerin başta Avrupa olmak üzere birçok ülkeye gönderildiğini, ihracat sürecinin yoğun şekilde devam ettiğini söyledi.